پتهدوزی
دوخت نقوش اسلیمی با نخهای پشمی رنگین بر پارچه عریض پشمی (عریض).
📜 دیباچه روایی و حکایت اصالت: سوزندوزی پشمی بر شالهای عریض کرمان
پتهدوزی هنر دوخت نقوش اسلیمی با نخهای پشمی رنگین بر روی پارچه پشمی عریض است. زنان کرمان با دوختهای زنجیره و پتکدوزی، طرح بوتهجقه را بر زمینه شالهای پشمی نقش میزنند.
---
۱. تعریف تخصصی و جایگاه هنری
پتهدوزی یکی از فاخرترین و اصیلترین شاخههای رودوزیهای سنتی و سوزندوزی در فرهنگ و تمدن ایرانی است. این هنر-صنعت نماد برجستهای از ذوق، دقت، هماهنگی رنگها و ظرافتهای فنی استادکاران ایرانی محسوب میشود که طی قرنها اصالت خود را حفظ کرده است.
۲. پیشینه و ریشههای تاریخی
خاستگاه کهن و تاریخی این رشته به کرمان بازمیگردد. در دورههای مختلف تاریخی از جمله عهد صفویه و قاجار، این هنر به عنوان یکی از اقلام اشرافی و کاربردی در دربار و زندگی روزمره مردم رونق چشمگیری یافت و امروزه به عنوان میراث ناملموس ملی و بینالمللی شناخته میشود.
۳. ابزارشناسی و مواد اولیه
- مواد اصلی: پارچه پشمی عریض، نخهای پشمی ریس.
- تجهیزات کارگاهی: ابزارهای دستی تخصصی، قالبها، کوره یا دارهای سنتی بر اساس استاندارد کارگاهی.
- ویژگی مواد اولیه: استفاده از الیاف، فلزات، سنگها یا چوبهای کاملاً مرغوب، طبیعی و عاری از هرگونه ناخالصی.
۴. گامهای فرآیند ساخت و تولید
۱. گردهزنی طرح اسلیمی
۲. خطدوزی مشکی یا قرمز
۳. متندوزی و پتکدوزی کامل زمینه
۵. شواهد اصالت و عیارسنجی کیفی
- پر شدن کامل پارچه با بخیههای پشمی رنگارنگ
۶. کاربرد معاصر، نگهداری و صادرات
رانر، تابلو، روتختی و جانماز.